Ngày 20-2 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump đã chính thức ký sắc lệnh áp mức thuế quan 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ tất cả các quốc gia. Động thái này diễn ra ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế cũ, đánh dấu một bước ngoặt mới trong chính sách thương mại của Washington.
Tổng thống Trump trong cuộc họp báo về mức thuế quan mới ngày 20-2 tại Nhà Trắng - Ảnh: AFP
Phát biểu từ Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump thông báo trên nền tảng Truth Social: "Tôi vô cùng vinh dự khi vừa ký một sắc lệnh thuế quan toàn cầu 10% đối với tất cả các quốc gia. Quyết định này có hiệu lực gần như ngay lập tức".
Hành động này nhằm thay thế các mức thuế từ 10% đến 50% trước đó (dựa trên Đạo luật về Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977) vốn vừa bị Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố vô hiệu vào cùng ngày 20-2.
Theo Điều luật 122, Tổng thống có quyền áp thuế lên đến 15% trong 150 ngày để giải quyết thâm hụt thương mại. Sau thời hạn này, mọi việc gia hạn phải được Quốc hội Mỹ phê chuẩn.
Mặc dù áp dụng diện rộng, Nhà Trắng cũng công bố danh sách các mặt hàng chiến lược được miễn trừ để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng nội địa, bao gồm:
Trong cuộc họp báo kéo dài 45 phút tại Nhà Trắng, ông Trump không ngần ngại chỉ trích các thẩm phán: "Phán quyết của Tòa án Tối cao là vô cùng đáng thất vọng. Tôi xấu hổ về một số thành viên của tòa án vì đã không có đủ can đảm để làm điều đúng đắn cho đất nước".
Dù vậy, việc chuyển sang sử dụng Điều luật 122 được xem là bước đi "chữa cháy" nhanh chóng của chính quyền Trump để duy trì rào cản thương mại trong khi mở các cuộc điều tra mới nhằm tái áp đặt mức thuế cao hơn trong tương lai.
Các đối tác thương mại lớn của Mỹ đã ngay lập tức lên tiếng trước biến động này:
Quốc gia/Tổ chức | Phản ứng chính |
Canada | Bộ trưởng Dominic LeBlanc lo ngại thiệt hại nặng nề cho ngành thép, nhôm và ô tô; hy vọng tiếp tục hợp tác. |
Anh | Chính phủ Anh đang phối hợp để làm rõ ảnh hưởng của thuế quan mới đối với hàng hóa từ xứ sở sương mù. |
Liên minh Châu Âu (EU) | Đại diện EU ghi nhận phán quyết và đang giữ liên lạc chặt chẽ với Mỹ để xác định các bước đi tiếp theo. |
Hàn Quốc | Văn phòng Tổng thống Seoul đang cân nhắc các biện pháp ứng phó để bảo vệ lợi ích quốc gia. |
Trước khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các sắc thuế dựa trên Đạo luật IEEPA, Việt Nam đã từng đứng trước nguy cơ chịu mức thuế đối ứng rất cao:
Mức thuế cũ bị hủy bỏ: Từng có thời điểm mức thuế đối ứng dự kiến dành cho Việt Nam lên tới 20% tùy mặt hàng.
Mức thuế mới 10%: Việc áp thuế 10% đồng loạt theo Điều luật 122 (Đạo luật Thương mại 1974) thực tế lại thấp hơn nhiều so với các kịch bản thuế đối ứng trước đó. Điều này giúp hàng hóa Việt Nam lấy lại lợi thế cạnh tranh tương đối so với thời gian biến động vừa qua.
Dù thấp hơn mức cũ, nhưng 10% vẫn là một "hàng rào" đáng kể, đặc biệt khi Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Các mặt hàng bị ảnh hưởng: Dệt may, da giày, đồ gỗ và điện tử sẽ phải cộng thêm 10% thuế vào giá bán tại Mỹ, gây áp lực giảm lợi nhuận hoặc mất thị phần vào tay các đối thủ nội địa Mỹ.
Chi phí sản xuất: Doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chịu sức ép lớn từ các nhà nhập khẩu Mỹ trong việc chia sẻ chi phí thuế này.
Điểm đáng chú ý trong sắc lệnh mới là danh sách miễn trừ. Việt Nam có thể tận dụng lợi thế ở các nhóm hàng:
Năng lượng và Khoáng sản: Các mặt hàng này được miễn thuế 10% để đảm bảo an ninh năng lượng Mỹ.
Nông sản thiết yếu: Dù sắc lệnh không nói rõ tất cả, nhưng các mặt hàng như phân bón và một số tài nguyên thiên nhiên mà Mỹ thiếu hụt sẽ không bị áp thuế. Đây là cơ hội cho các doanh nghiệp khoáng sản và hóa chất của Việt Nam.
Để ứng phó với chính sách của Trump, Việt Nam đang thực hiện chiến lược cân bằng thương mại để tránh bị nhắm tới trong các cuộc điều tra tiếp theo (sau 150 ngày):
Mua thêm hàng Mỹ: Thúc đẩy nhập khẩu khí hóa lỏng (LNG), nông sản và máy móc từ Mỹ để giảm thâm hụt thương mại.
Minh bạch xuất xứ: Các doanh nghiệp Việt cần cực kỳ cẩn trọng với các mặt hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng "gắn mác" Việt Nam (trung chuyển), vì Mỹ sẽ tăng cường điều tra lẩn tránh thuế trong thời gian tới
Nếu trong trường hợp thật sự hoa kỳ phải hoàn trả số thuế quan đã thu trong năm 2025 thì tác động về mặt pháp lý là rất lớn, chúng ta chưa có chính sách cho tiền lệ đầu tiên xuất hiện như vậy. Cần nghiên cứu sớm đưa ra phương án nhanh khi bên phía Hoa Kỳ thật sự hoàn trả phần thuế quan đã thu trong năm 2025.
Xác định đối tượng thụ hưởng: Thuế quan do nhà nhập khẩu Mỹ nộp, nhưng chi phí thường được cấu thành vào giá bán của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Việc ai sẽ là người thực nhận (nhà nhập khẩu Mỹ hay doanh nghiệp Việt Nam) và tỷ lệ chia sẻ là một tranh chấp dân sự/thương mại phức tạp.
Hạch toán kế toán và thuế: Doanh nghiệp Việt Nam sẽ hạch toán khoản tiền này như thế nào? Đây là "thu nhập khác", "giảm chi phí" hay "khoản bồi thường"? Các quy định thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành cần được hướng dẫn sớm để tránh gây lúng túng.
Nguồn: Báo Tuổi Trẻ
*Cập nhật ngày 23/02/2025: Bắt đầu từ 24/02/2026 Mỹ sẽ dừng thu thuế quan đối ứng cũ, thực hiện thu thuế bổ sung mới theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 là 1500 điểm cơ bản hay 15%** và tối đa 150 ngày
**Ông Trump điều chỉnh từ mức 10% lên tối đa 15% 21/2/2026 (GMT+7)
Nguồn cấu thành bài viết từ nhiều nguồn khác nhau tác giả nếu không cho phép sử dụng với mục đích học tập sinh vui lòng liên hệ Thiên Long để gỡ xuống.
Nhận định trên là nhận định của mình về tình hình hiện tại không có giá trị để bổ trợ cho bất cứ bài báo cáo nào và không thể thay thế được nhận định của chuyên gia, việc đưa ra nhận định giúp cho mọi người có cái nhìn mới hơn và tổng thế hơn về vấn đề này
Bài viết được viết bởi sinh viên mọi sai sót trong nhận định của mình chắc chắn mong sẽ nhận được góp ý của các bạn. xin cảm ơn !
